Kodály

Kodály
Bron foto: http://www.iks.hu

Zoltán Kodály was een Hongaarse componist, etnomusicoloog, muziekpedagoog, linguist, auteur en filosoof. Hij wordt na Béla Bartók als de voornaamste Hongaarse componist gezien.

Kodály werd geboren op 16 december 1886 in een klein stadje in centraal Hongarije, en hij bracht een groot deel van zijn jeugd door op het platteland, waar zijn interesse in de Hongaarse cultuur en volksmuziek werd gewekt. Zijn vader was een getalenteerd amateur musicus die zijn zoon viool leerde spelen en muziek schreef, zonder zelf ooit een formele muziekopleiding te hebben genoten, en Zoltan zelf schreef op jonge leeftijd ook al zelf muziek.

Hij studeerde moderne talen aan de Universiteit van Budapest en muziek aan de prestigieuze Franz List Academie. Hij promoveerde in filosofie en linguistiek.

Als componist zette Kodály en zijn collega Bartók zich sterk af tegen het establishment, dat Duits sprak, van Weense muziek hield, en neerkeek op de traditionele Hongaarse volksmuziek. Toen ze volksmuziek verzamelden en uitgaven en in hun eigen werk verwerkten, werdt dat aanvankelijk niet gewaardeerd, maar uiteindelijk werden ze toch erkend als de belangrijkste componisten van Hongarije. In zijn latere jaren heeft Kodály diverse voorzitterschappen van Hongaarse en internationale instituten bekleed.

De "Missa Brevis" was oorspronkelijk geschreven als orgelmis. Kodály schreef deze mis, omdat de meeste orgelmissen niet de verhaallijn van de tekst volgen, en hij dit juist heel belangrijk vond. Later heeft hij de mis aangepast en er een "Missa Brevis" van gemaakt voor gemengd koor en orkest. De mis is geschreven in D en bestaat uit de gebruikelijke zes delen met daarnaast twee toegevoegde stukken: het Introitus en Ita missa est. De beide delen zijn solopartijen voor het orgel. Als model voor deze mis gebruikte Kodály de orgelmis in Bes van Franz Liszt, maar er zijn ook andere invloeden te horen. Zo zijn gregoriaanse gezangen duidelijk aanwezig, en ook Bach en Händel kan men terugvinden. Opvallend is dat de Hongaarse volksmuziek, die zo belangrijk voor Kodály was, bijna geen rol speelt. Wel citeert Kodály de "Missa in dedicatione ecclesiae" van Dohnányi, een andere Hongaarse componist. Kodály maakt veelvuldig gebruik van thema's, en veel daarvan die in de begindelen te horen zijn, komen weer terug in latere delen.