Psalmensymfonie

Onder Stravinski's voornaamste werken is de Psalmensymfonie misschien het meest een eenheid, en ook het werk dat het beste zijn bedoeling weergeeft van de geestelijke discipline ("habitus") en zelfwegcijfering van het creatieve werk.

Een verzoek van Serge Koessevitzski om een symfonie voor de viering van de vijftigste verjaardag van het Boston Symphony Orchestra in 1930 was de aanleiding tot het componeren van de Psalmensymfonie.

Het stuk is als volgt opgedragen aan het orkest: "Cette Symphonie composée à la gloire de Dieu...".
Er is geen twijfel aan de echtheid van Stravinski's geloof in de tijd dat hij deze symfonie schreef. Hij was sinds 1926 een regelmatige communicant van de Orthodoxe Kerk.

Het werk gaf Stravinski's behoefte weer om uitdrukking te geven aan zijn geloof en verlangen om eerbetoon aan God te brengen. Maar dit betekent niet dat het werk gezien moet worden als een persoonlijke geloofsbelijdenis. Het kan begrepen worden als een projectie van Stravinski's eigen geloof door het verbeelde geloof van een anonieme gemeente. Niettemin blijft het een zeer indrukwekkend werk.

Stravinski koos drie psalmen van David, in de Latijnse versie van de Vulgaat. Hij behandelt ze in de ware geest van het Oude Testament. De relatie van de mens tot God, zoals onthuld in de heilige teksten van Mozes, is niet verlicht door genade, die pas voor de Christenen verworven zal worden door de komst van de Verlosser. Maar zelfs voor hen komt genade alleen op zeer bijzondere momenten, en het is alleen bij zulke gelegenheden dat het geloof de kracht heeft om alle problemen van het bestaan op te lossen, de dramatische spanningen van het mensenleven te verlichten en het woelen van de geest tot bedaren te brengen. Voor het overige kan geloof alleen de troost bieden van hoop in antwoord op gebed en smeking. Zo wordt op het emotionele vlak de dramatische sfeer van afwisselende strijd en passiviteit van het Oude Testament in beeld gebracht, waar de pijn en het lijden echt en nuchter zijn.

Stravinski schreef het derde deel eerst, dat gedateerd is op 27 april 1930 en de inscriptie "een week na Hemelvaart" draagt. Het eerste deel was klaar op 15 augustus, "Ter hemelopneming in de Roomse Kerk".
Het tweede deel was voltooid op 17 juli. Stravinski plakte "een tekening van de Kruisiging" in zijn schetsblok, en schreef er de woorden op "Adveniat regnum tuum"; en in mei 1930 verklaarde hij in een interview dat "hoe meer iemand zich verwijdert van de leer van de Christelijke Kerk, hoe verder men zichzelf verwijdert van de waarheid", maar ook "het buiten het raamwerk treden in de kunst getuigt van een gebrek aan interne discipline, wat het werk verzwakt".

Stravinski was niet van plan de conventionele negentiende-eeuwse symfonie te imiteren, die uit vier verschillende delen bestond. Hij had in feite al een speciale symfonische vorm geschapen voor de Symphonies d'instruments à vent waarbij een aantal terugkerende episodes in elkaar grepen in een enkel deel. Zijn oogmerk voor de Psalmensymfonie was om een oorspronkelijk symfonisch werk op grote schaal te maken zonder zich aan conventies te houden.

Hij besloot "een organisch geheel te scheppen zonder de gebruikelijke modellen te volgen, maar toch de periodieke orde te behouden waarmee de symfonie zich onderscheidt van de suite".

Het is van belang om op te merken dat hij, door een van zijn voorgaande werken Blazerssymfonieën te noemen, in tegenstelling tot, zeg, Symfonie voor Blazers, de oorspronkelijke betekenis van het woord symfonie benadrukt, namelijk het samenbrengen van verschillende instrumenten om een geluid als één geheel te scheppen, in tegenstelling tot de betekenis die het later kreeg, dat van een vierdelig werk met een bepaalde structuur. Deze betekenis is ook zichtbaar in zijn Symfonie in Drie Delen.

In feite is de Psalmensymfonie op te delen in drie delen, maar er is geen onderbreking of abrupte overgang tussen de delen, die op elkaar volgen. Zijn claim "het is geen symfonie waarin ik Psalmen heb ingevoegd om te zingen. Integendeel, het is het zingen van de psalmen dat ik symfoniseer" komt geheel overeen met zijn behandeling van de stemmen, die muzikaal gelijk het orkest behandeld worden. Het is Stravinski's bedoeling om de tekst niet speciaal te behandelen.

Voor zijn tekst koos hij Psalm 38:13,14, Psalm 39:2-4 en Psalm 150. Vóór de tekst schreef hij de aanwijzing dat de woorden altijd in het Latijn gezongen moeten worden.